Welke taken worden wettelijk vastgelegd?
Volgens het wetsvoorstel krijgt de vertrouwenspersoon onder andere de taak om:
- werknemers op te vangen, te begeleiden en te adviseren en waar nodig door te verwijzen naar passende hulpverlening;
- de werkgever gevraagd en ongevraagd te adviseren over het voorkomen en aanpakken van ongewenst gedrag;
- jaarlijks verslag uit te brengen van de waarnemingen aan de werkgever, ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging;
- medewerkers en de werkgever te informeren over de rol van de vertrouwenspersoon en duidelijk te maken waarvoor medewerkers bij de vertrouwenspersoon terechtkunnen.
De wijziging wordt opgenomen in artikel 13a van de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet).
Een bredere positie binnen de organisatie
Met het wetsvoorstel krijgt ook de preventieve rol van de vertrouwenspersoon meer gewicht. Vooral de taak om de werkgever gevraagd én ongevraagd te adviseren is hierin relevant. Om goed te kunnen adviseren, is het belangrijk om te weten wat er binnen een organisatie speelt. Welke signalen komen terug? Waar ontstaan spanningen? Welke onderwerpen vinden medewerkers lastig om bespreekbaar te maken? En waar liggen mogelijkheden om eerder in beweging te komen?
Daarvoor is zichtbaarheid belangrijk. Medewerkers moeten weten wie je bent, waarvoor ze bij je terechtkunnen en hoe ze je kunnen bereiken. Tegelijkertijd vraagt de adviserende rol om een goede verbinding met HR, management, bestuur en de ondernemingsraad, met behoud van de onafhankelijke positie die bij het vertrouwenswerk hoort.
Juist vanuit die positie kun je signalen uit de praktijk meenemen in gesprekken over sociale veiligheid. Niet op casusniveau, maar door vanuit je waarnemingen te adviseren over thema’s, patronen en aandachtspunten die binnen de organisatie spelen.
Wat betekent dit nu al voor jou?
De ingangsdatum van de wetswijziging is nog niet definitief. Toch is dit een goed moment om naar je huidige positie te kijken.
Hoe zichtbaar ben je binnen de organisatie? Weten medewerkers waarvoor ze bij je terechtkunnen? Heb je voldoende contact met de verschillende lagen van de organisatie? Is er ruimte om periodiek je waarnemingen te delen en advies uit te brengen? En word je betrokken bij gesprekken over beleid, cultuur en het voorkomen van ongewenst gedrag?
De wettelijke ontwikkeling geeft aanleiding om daar nu al over in gesprek te gaan. Een stevig gepositioneerde vertrouwenspersoon kan eerder signaleren wat er speelt, relevante thema’s onder de aandacht brengen en vanuit de praktijk bijdragen aan beleid en preventie.
Zo krijgt jij een steeds duidelijkere plek in het werken aan sociale veiligheid: zichtbaar voor medewerkers, verbonden met de organisatie en met voldoende ruimte om vooruit te kijken.